Posted on

Taith gyffwrdd i Hen Filwyr Dall Llandudno

Un o uchabwyntiau ein taith yn yr hydref oedd ein hymweliad â Chanolfan Hen Filwyr Dall Llandudno yng ngogledd Cymru. Canolfan seibiant sy’n hyfforddi hen filwyr i ailsefydlu eu hunain yw’r ganolfan yn Llandudno, gan asesu a rhoi cymorth i hen filwyr â nam golwg. Adeiladwyd yr adeilad sydd ar gyrion Llandudno yn ôl ar dechrau’r ganrif ddiwethaf gan deulu’r Forresters fel cartref ymgeledd i fwynwyr siâl, ond bellach hon yw canolfan ddiweddaraf i hen filwyr dall yn Llandudno Blind Veterans UK.

Yn ystod Wythnos y Cofio, cafodd yr Ensemble gyfle i ymweld â’r Ganolfan a pherfformio i’r hen filwyr.  Yn dilyn perfformiad o Wythawd Schubert, cafodd y  preswylwyr gyfle i deilmlo a byseddu’r offerynnau a sgwrsio gyda’r offerwynwyr am gerddoriaeth ac am yr offerynnau cerdd.  Yna, ar ôl paned, cafwyd perfformiad o Bugeilio’r Gwenith Gwyn gan John Metcalf. Roedd yr alaw yn amlwg yn gyfarwydd i nifer wrth iddyn nhw ganu gyda’r Ensemble, a gwelwyd ambell i ddiegryn ar wynebau rhai o’r gynulleidfa.

Posted on

Cefn Ydfa a Bugeilio’r Gwenith Gwyn

Cefn Ydfa

Yn ôl yn yr haf, un o’r profiadau arbennig gawsom ni wrth baratoi at ein taith “Wythawd” oedd ymweld â chartref Ann Thomas, Cefn Ydfa; gwrthrych y gân werin, Bugeilio’r Gwenith Gwyn.

Cefndir
Os nad ydych chi’n gyfarwydd â chefndir Bugeilio’r Gwenith Gwyn, mae hi’n disgrifio’r berthynas gariadus drasig rhwng Wil Hopcyn ac Ann Thomas. Roedd Ann yn perthyn i deulu o ffermwyr cefnog o bentref bach yn ne Cymru, Llangynwyd ger Maesteg, ond dim ond töwr a bardd lleol oedd Wil. Credai Mam Ann nad oedd Wil yn ddigon da i’w merch. Fe’i gorfododd hi i briodi mab i sgweiar lleol ac ychydig ddyddiau cyn cynnal y briodas, gadawodd Wil y pentref am Fryste.  Fisoedd yn ddiweddarach, dychwelodd Wil adref a phan gyrhaeddodd, darganfu fod Ann yn marw. Wrth i Wil  ddal Ann yn ei freichiau, ymlaciodd a gwenu oherwydd ei chariad tuag ato, ac yna bu farw. Roedd Ann yn 23 ac fe fu farw Wil 14 mlynedd yn ddiweddarach ar ôl ysgrifennu cân er cof am eu cariad. Mae’r ddau wedi eu claddu yn Llangynwyd erbyn hyn.

Y Gân
Cafodd y cyfansoddwr John Metcalf, a dau o aelodau’r Ensemble gyfle i gael tynnu eu lluniau o flaen Cefn Ydfa. Cyfle gwych felly i’r cerddorion chwarae prif alaw’r gân ar fuarth y ffarm. Dyma Peryn a Nicola i’ch atgoffa chi o’r alaw.

John Metcalf

Posted on

Adolygiadau Wythawd Schubert a Metcalf

Adolygiadau Schubert Metcalf

Mi gawsom ni adolygiadau rhagorol gan bawb ddaeth i’n clywed yn perfformio wythawd gan Schubert ac wythawd newydd gan John Metcalf o gwmpas Cymru.  Os gawsoch chi gyfle i ddod i’n gweld, gobeithio i chi fwynhau!

Dyma rhai o’r adolygiadau cawsom ar wythawd John Metcalf a Schubert:

‘Diolch Ensemble Cymru am noson fendigedig … noson gofiadwy iawn’  Theatr Colwyn, Bae Colwyn

‘Clywais y rhaglen hyfryd hon yn Ucheldre. Peidiwch â’i cholli ‘.

‘A fi. Cytuno’n llwyr, peidiwch â’i cholli.’  Ucheldre, Caergybi.

‘Diolch am y cyngerdd ym Mhwllheli. Mi wnes i fwynhau yn fawr iawn.’

‘Cyngerdd gwych nos Wener. Cafodd groeso mawr gan y rhai yno, a oedd yn cynnwys llawer o ddieithriaid! Llongyfarchiadau!’ Cilcain, Yr Wyddgrug.

‘Perfformiad gwych heno… Mi ges i ‘mhlesio’n fawr… Roedd y cyngerdd yn wirioneddol ryfeddol… Tŷ llawn, sy’n wych.’ Cilcain

Posted on

Priodas Figaro Mozart.. ar ein trothwy

Priodas Figaro

Bydd Ensemble Cymru yn ymuno â chwmni Opera Canolbarth Cymru yn y gwanwyn mewn cynhyrchiad newydd o gampwaith Mozart, Priodas Figaro. Gan ddefnyddio cyfieithiad Saesneg Amanda Holden, bydd helyntion Figaro a’i ddarpar wraig Susanna wrth ymdrechu i dwyllo’u meistri, yn siwr o greu llond bol o chwerthin!  Mae’r cynhyrchiad wedi ei deilwra’n arbennig i’r gynulleidfa yng Nghymru ac ar y llwyfan bydd perfformwyr rhyngwladol yn ymuno â rhai o ieuenctid talentog Academi Llais Ryngwladol Cymru.

Nodwch y dyddiadau hyn yn eich dyddiaduron ar gyfer yr Opera, Priodas Figaro gan Mozart:

Sadwrn Chwefror 29, Theatr Hafren, y Drenewydd

Mercher, Mawrth 4, Theatr Brycheiniog, Aberhonddu

Sul, Mawrth 8, Theatr Clwyd, Yr Wyddgrug

Mawrth, Mawrth 10, Canolfan y Celfyddydau, Aberystwyth

Gwener, Mawrth 13 Operatif @ Pontio Bangor

Sadwrn Mawrth 14 Pontio, Bangor

Mercher, Mawrth 18, Theatr Torch, Aberdaugleddau

Sadwrn, Mawrth 21,  Glan yr Afon, Casnewydd

Mercher, Mawrth 25, Ffwrnes, Llanelli

Sadwrn, Mawrth 28, Courtyard, Henffordd

Posted on

Pwt o raglen y Daith

Dod i Adnabod Wythawd Schubert

Schubert:

Yn enedigol o Awstria, roedd Franz Schubert (1797-1828) yn gyfansoddwr toreithiog a wnaeth gyfraniadau sylweddol i’r genre symffonig, cerddoriaeth siambr a’r Lied Almaenig. Gan dynnu ar draddodiad clasurol Viennaidd, llywiodd ei lwybr ei hun o fewn y cyfnod Rhamantaidd gan gyfansoddi iaith gerddorol gymhleth a chynnil ar yr un pryd. Er y gwerthfawrogwyd llawer o’i waith o fewn cylchoedd cyfyng yn ystod ei oes, daeth ei waith yn fwy adnabyddus ar ôl ei farwolaeth a daeth yn y pen draw yn un o gyfansoddwyr mwyaf y 19eg ganrif. Credir mai syffilis oedd achos marwolaeth gynnar Schubert ac, yn 31 mlwydd oed, yn unol â’i ddymuniadau, fe’i claddwyd yn agos i fedd Beethoven yn Vienna.
Gan fod Iarll Troyer wedi mwynhau Seithawd Op. 20 gan Beethoven gymaint, fe gomisiynodd waith tebyg gan Schubert. Yn wahanol i ddarn Beethoven, ychwanegwyd ail feiolin i’r Wythawd hon, gan arwain at y cyfuniad anarferol o bedwarawd llinynnol, yn ogystal â chlarinét, corn, baswn, a bas dwbl. Er nad oedd Schubert mewn iechyd da pan oedd yn cyfansoddi’r wythawd, mae cymeriad cyffredinol y cyfansoddiad yn fywiog, gydag ysbeidiau achlysurol byr o dywyllwch sy’n awgrym o’r tristwch a ddaw yn nes ymlaen yn ei gerddoriaeth.

Yr Wythawd

Franz Schubert – Wythawd yn F fwyaf  D. 803 (1824)

I. Adagio – Allegro – Più allegro
II. Adagio
III. Allegro vivace – Trio – Allegro vivace
IV. Andante – variations. Un poco più mosso – Più lento
V. Menuetto. Allegretto – Trio – Menuetto – Coda
VI. Andante molto – Allegro – Andante molto – Allegro molto

Mae’r symudiad agoriadol yn cyhoeddi cywair gwreiddiol F fwyaf ac fe gaiff y syniad rhythmig herciog ei ailadrodd drwy gydol y gwaith. Egyr yr ail symudiad, sef yr Adagio, gydag unawd clarinét sy’n blodeuo’n ddeuawd gyda ffidil. Mae cysgod dros ddiwedd y symudiad gyda nodyn F pizzicato ar y sielo a chordiau ingol yn pwysleisio’r coda.
Yna, gan ddychwelyd i F fwyaf, mae’r symudiad nesaf yn ail sefydlu’r rhythmau herciog a gyflwynwyd ar y dechrau. Mae’r pedwerydd symudiad yn cynnwys set o amrywiadau ar thema o’r operetta
Die Freunde Von Salamanka. Trosglwyddir y thema yn glyfar o gwmpas yr Ensemble, gan gadarnhau perthynas gyfartal rhwng yr wyth offeryn.
Ymddengys fod awyrgylch ysgafnach y pumed symudiad i’w groesawu ar ôl cymhlethdod yr hyn â’i rhagflaenodd; mae arddull Glasurol i bensaernïaeth y Minuet a’r Trio hwn. Fe’i dilynir gan agoriad cythryblus y symudiad olaf sy’n ildio’n fuan i thema gyflym a hwyliog. Ond mae cord F fwyaf sy’n dechrau’r alaw hon yn gweithio’n galed i oresgyn y cyflwyniad araf, sy’n cynnwys tremolo – nodyn ailadroddus cyflym ar y sielo. Â’r symudiad yn ei flaen gyda pheth ansicrwydd, gan archwilio cyweiriau amrywiol a daw i stop fwy nag unwaith gan gloi gyda diweddglo prysur ac egnïol.

Dod i Adnabod Wythawd John Metcalf

gan John Metcalf

John Metcalf

Ym mis Tachwedd 2014 dechreuais weithio ar osodiadau o ganeuon gwerin Cymraeg. Mae’r gwreiddiol, wrth gwrs, yn fynegiannol ac yn llawn cymeriad, yn enwedig yr alaw dor-calonnus brydferth, Bugeilio’r Gwenith Gwyn. Wedi i mi ei gosod, mi es ati’n syth i wneud brasluniau ar gyfer datblygiadau pellach ar amrywiadau ar y gân ac yn fuan wedyn cyfansoddais y darn CHANT, a gafodd ei seilio arno. Pan ofynnodd Peryn Clement- Evans i mi llynedd i gyfansoddi Wythawd ar gyfer Ensemble Cymru, gwyddwn ar unwaith pa syniadau a brasluniau roeddwn i’n dymuno eu datblygu.

Mae’r cyfuniad o offerynnau y cyfansoddodd Schubert ei Wythawd anferthol ar eu cyfer –Clarinet, Corn, Baswn a Phedwarawd Llinynnol (gyda Bas Dwbl) – yn soniarus ac eto’n ddigalon ac yn rhoi rhwydd hynt i rinweddau melodaidd ei gerddoriaeth. Mae Cymru hefyd yn enwog am ei chanu ac mae’r offeryniaeth yn wir rodd, yn arbennig i gyfansoddwr Cymreig efallai. Y canu y cyfeiriaf ato yma yw canu emynau ac rwyf wedi pwysleisio’r dewis hwnnw drwy ddefnyddio’r nodyn pedal A drwy’r holl ddarn.

Wrth gyfansoddi’r gwaith, roeddwn hefyd yn ymwybodol o’r cellwair adnabyddus mai’r unig beth i’w wneud ar ôl canu cân werin oedd ei chanu eto’n uwch. Mewn ymgais i wrth-ddweud hyn, ac wrth chwilio am brofiad cerddorol a fyddai’n datblygu ac yn esblygu yn ystod y chwarae, fy man cychwyn oedd y ffaith fod y gân brydferth hon yn coffáu tynged cariadon anlwcus Ann Maddocks a Wil Hopcyn.

cefn Ydfa

Er nad ydwyf wedi dilyn y stori garu drasig hon yn gaeth, ceisiais adlewyrchu ei huchafbwyntiau a’i hisafbwyntiau, ac fe gaiff rhain eu mynegi ymhellach wrth wneud defnydd bwriadol o wrthgyferbyniadau yn y gwaith, gwryw a benyw, cwestiwn ac ateb, cyweiriau mwyaf a lleddf.

Ar adegau mae’r offerynnau chwyth (gwrywaidd) yn gwrthbwyntio’r offerynnau llinynnol (benywaidd), a phob grwp yn ymddwyn fel eu alter egos cudd. Gosodwyd trefniant yr alaw werin ar ddiwedd y darn mewn ymgais i roi cyd-destun iddo o fewn parhad profiad dynol ein gwlad hynafol.

Mae saith adran i’r gwaith 20 munud hwn – Cyflwyniad; Amrywiad 1; Amrywiad 11; Amrywiad 111; Amrywiad 1V; Amrywiad V; Thema.
Yn olaf, hoffwn nodi fy niolch i Ensemble Cymru am gomisiynu gwaith moruchelgeisiol ar adeg o gryn lymder ariannol yn y celfyddydau yng Nghymru.

Tu allan i Gefn Ydfa

Posted on

Dathlu Alawon

Taith Mis Tachwedd

A hithau’n Ddiwrnod Cenedlaethol Awstria ddydd Sadwrn diwethaf , braf yw cyhoeddi y bydd teyrnged Cymreig i’r cyfansoddwr Awstraidd, Franz Schubert i’w glywed yn rhai o brif neuaddau cyngerdd Cymru yn ystod mis Tachwedd.

Bydd grŵp cerddoriaeth siambr mwyaf blaenllaw Cymru, Ensemble Cymru yn perfformio gwaith gan un o gyfansoddwyr mwyaf y byd, sef Wythawd yn F fwyaf gan Schubert ac Wythawd gan y cyfansoddwr Cymreig John Metcalf mewn naw cyngerdd arbennig ar hyd ac ar led Cymru ym mis Tachwedd. Perfformir y ddwy wythawd gan chwareuwyr feiolin, fiola, cello, bas dwbwl, clarinet, basŵn a chorn Ffrengig a hynny mewn lleoliadau yn amrywio o Gaergybi, Bangor, Pwllheli, Llandudno, Bae Colwyn, Cilcain, Tudraeth, i Aberhonddu ac Aberystwyth rhwng Tachweddd 2 a 17. Darllenwch fwy Dathlu Alawon

Posted on

Cyngerdd Diolch (Gloddaeth, Llandudno)

Dymunwn ddiolch i bawb ddaeth i’r Cyngerdd Diolch yn Eglwys Gloddaeth, Llandudno. Roedd hi’n braf gweld cymaint yno, ac mae’n amlwg dros sgwrs a phaned a bara brith fod nifer fawr iawn ohonoch yn awyddus i Ensemble Cymru ddychwelyd! Gwyliwch y gofod felly!!

Bu’r rhaglen Heno wrthi’n ffilmio’r digwyddiad hefyd – dyma linc i’r rhaglen:

www.bbc.co.uk/iplayer/episode/p078skt5/heno-thu-23-may-2019

A dyma ddetholiad o rai o’r lluniau dynwyd yn y cyngerdd gan y ffotograffydd Iolo Penri.

Gerallt Pennant yn holi Peryn ar gyfer y rhaglen ‘Heno’
Posted on

Ensemble Cymru yn dychwelyd i Neuadd Dewi Sant gyda champwaith Schubert

Taith Mis Tachwedd

Mae grŵp cerddoriaeth siambr blaenllaw Cymru, Ensemble Cymru, yn dychwelyd i brifddinas Cymru fis Tachwedd i gynnal cyngerdd arbennig yn Neuadd Dewi Sant a fydd yn cynnwys y campwaith na pherfformir yn aml, yr Octet gan Schubert. Byddant hefyd yn perfformio comisiwn newydd sbon gan y cyfansoddwr o Gymru, John Metcalf.

Darllenwch fwy Ensemble Cymru yn dychwelyd i Neuadd Dewi Sant gyda champwaith Schubert

Posted on

Digwyddiad yng Ngogledd Cymru i nodi Diwrnod Cerddoriaeth Siambr Cenedlaethol cyntaf Cymru

Bydd Ensemble Cymru a Gŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru yn dod ynghyd i ddathlu Diwrnod Cerddoriaeth Siambr Cenedlaethol cyntaf Cymru ddydd Gwener 28 Medi 2018.  Bydd y digwyddiad rhad ac am ddim hwn yn rhoi amlygrwydd i’r cyfoeth o gerddoriaeth siambr sydd yn y rhanbarth, gyda pherfformiadau byw gan Ensemble Cymru, Opera Cenedlaethol Cymru, Clwb Cerddoriaeth Y Rhyl, Canolfan Gerdd William Mathias a NEW Sinfonia.

Darllenwch fwy Digwyddiad yng Ngogledd Cymru i nodi Diwrnod Cerddoriaeth Siambr Cenedlaethol cyntaf Cymru