{"id":27047,"date":"2025-03-25T16:05:41","date_gmt":"2025-03-25T16:05:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ensemble.cymru\/?page_id=27047"},"modified":"2025-05-09T13:00:05","modified_gmt":"2025-05-09T13:00:05","slug":"nodiadau-rhaglen-mai-2025","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ensemble.cymru\/cy\/darganfod-cerddoriaeth-siambr\/nodiadau-rhaglen-mai-2025\/","title":{"rendered":"Cread y Triawd Cyrs"},"content":{"rendered":"\n

gan Jonathan Lyness<\/p>\n\n\n\n


Ar \u00f4l y Rhyfel Byd Cyntaf, roedd Margaret a Gwendoline Davies yn \u00f4l o Ffrainc ac yn brysur yn sefydlu Neuadd Gregynog fel canolfan lewyrchus ar gyfer y celfyddydau perfformio; Margaret yn hongian paentiadau Ffrengig a gasglwyd yn ystod teithiau Ewropeaidd y chwiorydd cyn y rhyfel; a Gwendoline yn trefnu gwasanaethau cerddorol, cyngherddau corawl a soir\u00e9es<\/em> cerddoriaeth siambr ac yn chwarae yr organ hardd yn Ystafell Gerdd Gregynog.<\/p>\n\n\n\n

Ar yr un pryd, roedd rhywbeth rhyfedd yn digwydd draw yn Ffrainc. Roedd y Triawd Cyrs yn cael ei ddyfeisio! Syniad cwbl Ffrengig ydoedd ac fe’i dilynodd, nid yn fuan ar \u00f4l dyfeisio’r Pumawd Chwyth yn gynharach. Mae’n debyg ei bod yn anochel y dylai rhywun fod wedi meddwl amdano. Yn y pen draw!<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Ange Fl\u00e9gier – dyfeisydd y Triawd Cyrs<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


Mewn gwirionedd, y cyfansoddwr a’r arlunydd Ffrengig Ange Fl\u00e9gier a ddyfeisiodd o. Heddiw, mae’r enw Fl\u00e9gier bron yn llwyr wedi’i anghofio, ond ym 1896, ar \u00f4l rhoi cynnig ar wahanol gyfuniadau o offerynnau chwyth, ysgrifennodd Driawd ar gyfer Obo, Clarin\u00e9t a Bas\u0175n, y gwaith cyntaf y gwyddys amdano o’r math hwn. Ryw ddeg ar hugain o flynyddoedd yn ddiweddarach, ym Mharis yn y 1920au, ymddangosodd y Triawd Cyrs (Trio d\u2019Anches) proffesiynol cyntaf \u2013 y \u2018Trio d\u2019Anches de Paris\u2019 \u2013 yn cynnwys yr oboist Myrtile Morel, y clarinetydd Pierre Lef\u00e8bvre a\u2019r baswnydd Fernand Oubradous. Yna, yn syth, daeth driawd Ffrengig arall i gystadlu yn ei erbyn\u2013 y \u2018Trio d\u2019Anches Ren\u00e9 Daraux\u2019<\/em>. Roedd y gystadleuaeth yn ffyrnig (!) wrth i\u2019r ddau driawd ymladd i sicrhau\u2019r comisiynau gorau gan gyfansoddwyr pennaf Ffrainc.<\/p>\n\n\n\n

Y canlyniad yw can mlynedd o weithiau anhygoel i\u2019r gr\u0175p offerynnol hwn. Mae p\u00e2r o gyngherddau\u2019r mis hwn, rhan o Gyfres Ystafell Gerdd Ensemble Cymru, yn cynnwys Triawd Cyrs mewnol Ensemble Cymru \u2013 yr ob\u00f6ydd, Huw Clement-Evans, y clarinetydd Christopher Goodman a\u2019r baswnydd Alanna Pennar-Macfarlane. Byddan nhw\u2019n perfformio dau waith Ffrengig o ganol y 1930au, ar adeg pan oedd G\u0175yl Gerddoriaeth Gregynog ar ei hanterth, a brwdfrydedd am y Triawd Cyrs yn Ffrainc allan o reolaeth, a dweud y gwir! Cyfansoddodd Jacques Ibert ei Cinq Pi\u00e8ces<\/strong> (Pump Darn) ym 1935, a chreodd Darius Milhaud ei Suite d\u2019apr\u00e8s Corrette ym 1937 gan ddefnyddio ei gerddoriaeth achlysurol ei hun ar gyfer cynhyrchiad ym Mharis o Romeo a Juliet<\/em>. Mae’r ddau waith yn defnyddio arddull neo-glasurol, nodwedd boblogaidd yn Ffrainc (meddyliwch am Le Tombeau de Couperin<\/em> enwog Ravel). Mae gan y ddau waith nifer o symudiadau byr (rhai yn para llai na munud) yn amrywio o ddawnsfeydd bywiog i andantes<\/em> myfyriol; ac mae’r ddau waith yn cynnwys cwcw!

Ni lwyddodd y Triawd Cyrs erioed i ffynnu ym Mhrydain yn yr 20fed ganrif, er ysgrifennwyd un gan y cyfansoddwr enwog o Loegr, Gordon Jacob. Roedd Gordon Jacob, Darius Milhaud a Jacques Ibert bron yn union yn gyfoedion, er bod y Triawd gan Jacob yn \u00f4l pob tebyg wedi cyrraedd yn ddiweddarach (nid yw ei ddyddiad yn hysbys). Fel ei ragflaenwyr Ffrengig mae ganddo deimlad llawen, tebyg i ddawns gyda chyfeiriad at arddulliau cynharach. Cyfansoddodd y gyfansoddwraig Brydeinig Cecilia McDowall, a aned ym 1951 ac sy’n dal i fod gyda ni, ei Century Dances yn 2005. Gyda nhw mae hi’n edrych yn \u00f4l dros amser o’r 18fed ganrif hyd heddiw, gyda dawnsfeydd i gynrychioli pob oes \u2013 Allemande bar\u00f3c, Minuet, Mazurka Pwylaidd a Tango i orffen!<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cerddorion<\/h2>\n\n\n\n

Christopher Goodman \u2013 clarin\u00e9t
Huw Clement-Evans \u2013 obo
Alanna Pennar-Macfarlane \u2013 bas\u0175n<\/p>\n\n\n\n

Rhaglen<\/h2>\n\n\n\n