{"id":27716,"date":"2026-04-29T15:02:06","date_gmt":"2026-04-29T15:02:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ensemble.cymru\/?page_id=27716"},"modified":"2026-04-29T15:50:08","modified_gmt":"2026-04-29T15:50:08","slug":"seasons-of-mists-and-mellow-fruitfulness","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ensemble.cymru\/cy\/darganfod-cerddoriaeth-siambr\/seasons-of-mists-and-mellow-fruitfulness\/","title":{"rendered":"\u201cSeasons of mists and mellow fruitfulness\u201d"},"content":{"rendered":"\n

gan Jonathan Lyness
Curadur y Rhaglen<\/em><\/p>\n\n\n\n

Rwyf bob amser yn meddwl am y clarin\u00e9t fel offeryn hydrefol. Mae\u2019n fy atgoffa o\u2019r gerdd fendigedig gan John Keats,
To Autumn,<\/em> a ysgrifennwyd tuag at ddiwedd ei oes, gyda\u2019i linellau agoriadol \u201cSeason of mists and mellow fruitfulness, Close bosom-friend of the maturing sun\u201d<\/em> .<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
John Keats, To Autumn, autograph manuscript<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Roedd Brahms, tuag at ddiwedd ei oes, wedi ymddeol o gyfansoddi, ond wedi hynny, clywodd y clarinetydd Richard M\u00fchlfeld yn chwarae Clarinet Concerto No.1. o waith Carl Maria von Weber. Ysbrydolodd chwarae M\u00fchlfeld Brahms i gyfansoddi pedwar campwaith clarin\u00e9t rhagorol, gan gynnwys dwy sonata. Efallai, i Brahms, fod y cyfan yn gwneud synnwyr perffaith, y cyfansoddwr yn cysylltu aeddfedrwydd hydrefol y clarin\u00e9t ag ymdeimlad o heddwch a llonyddwch gorffwysol. Ac efallai, fel unigolyn a fu\u2019n anlwcus yn rhamantaidd, ei fod yn adnabod Keats…<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Johannes Brahms a Richard Mu\u0308hlfeld<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rheswm arall pam fod mod i\u2019n bersonol yn cysylltu\u2019r clarin\u00e9t ag adran \u2018aeddfed\u2019 fy mywyd yw bod fy nhaid yn arfer chwarae\u2019r offeryn. Gallaf ei weld yn chwarae o hyd, gyda fy nhad wrth y piano. Dysgodd fy mrawd h\u0177n i chwarae\u2019r fiola, a phan nad oeddent oll gyda\u2019i gilydd yn chwarae Kegelstatt trio<\/em> Mozart (a berfformiwyd gan EC flwyddyn yn \u00f4l), roeddent yn brysur yn chwarae sonat\u00e2u clarin\u00e9t Brahms ar wah\u00e2n. Gall y sonat\u00e2u clarin\u00e9t gael eu chwarae ar y clarin\u00e9t ac ar y fiola. Mae chwaraewyr fiola\u2019n aml yn dwyn repertoire y clarin\u00e9t, er yn yr achos hwn, creodd Brahms fersiynau\u2019n arbennig ar gyfer y fiola. Felly, cefais fy magu yn eu clywed yn chwarae\u2019r ddau offeryn, a gallaf eu dychmygu\u2019n eu chwarae o hyd!<\/p>\n\n\n\n

Yn \u00f4l yn 1811, roedd Weber wedi ysgrifennu ei ddau goncerto clarin\u00e9t yn F leiaf ac E fflat fwyaf, a thalodd Brahms deyrnged iddo drwy gyfansoddi ei ddwy sonata ef yn yr un cyweiriau. Mae\u2019r sonata E fflat fwyaf mewn tri symudiad, yn fras, ar ffurf araf-cyflym-araf, gyda symudiad canol angerddol a chynhyrfus. Mae\u2019r symudiad cyntaf yn agor yn syml ac yn osgeiddig gydag un o\u2019r them\u00e2u arddull Brahms hynny sy\u2019n teimlo fel y gallai barhau am byth, ac mae\u2019r symudiad tyner olaf yn gorffen gyda thipyn o addurnwaith. Mae\u2019r mynegiant a\u2019r crefftwaith drwy gydol y darn yn gwbl fendigedig ac yn arddangos bod pwerau Brahms, ac yntau\u2019n 61 oed, yn parhau i fod ar eu hanterth, yn union fel yr oedd Verdi flwyddyn ynghynt pan berfformiwyd ei opera Falstaff<\/em> am y tro cyntaf, ac yntau\u2019n 79 oed! Mae cyfansoddwyr yn cyfansoddi\u2019n ddibendraw…<\/p>\n\n\n\n

Mae Sonata Clarinet Poulenc o 1962 hefyd yn gorffen gyda thipyn o addurnwaith, ac fel yn achos Brahms, ysgrifennwyd y gwaith ar ddiwedd ei oes – ni fu fyw i\u2019w glywed erioed. Gyda hyn, fodd bynnag, mae\u2019r tebygrwydd i Brahms yn dod i ben. Mae\u2019r tri symudiad, yn fras, yn dilyn y patrwm cyflym-araf-cyflym, yn groes i Brahms, er bod gan y symudiad agoriadol adran ganolog araf. Mae Polenc wedi rhoi ei stamp ei hun dros y gwaith i gyd, gyda rhythmau taro pigog a harmon\u00efau tirion. Yn wahanol i waith Brahms, nid yw gwaith Poulenc, gyda\u2019i neidiau a\u2019i addurnwaith, yn addas ar gyfer y fiola. Mae bron fel petai Poulenc yn ymwybodol o chwaraewyr fiola\u2019n prowlan ac yn ceisio eu cadw draw! Perfformiwyd y gwaith am y tro cyntaf gan Benny Goodman a Leonard Bernstein; credaf fod hynny\u2019n dweud y cyfan.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Benny Goodman a Leonard Bernstein<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cerddorion<\/h2>\n\n\n\n